اول درس

داستان من و شما 

من هم مانند شما، موجودی زنده هستم و زندگی من، فراز و فرودها و داستانی طولانی دارد؛ درست مثل زندگی خود شما. البتّه این را هم بگویم که عمر من بسیار طولانی تر از زندگی شماست. داستان زندگی من از همان آغاز تاریخ میهن عزیزمان، ایران، شروع شده است و همچنان با شور و شادابی ادامه دارد.

من با همه‌ی مردم مهربان ایران، همراهی کرده ام و بر زبان همه‌ی آنان جاری بوده ام. هر ایرانی با آواهای دلنشین و نغمه‌های مهربانی من، پرورش می‌یابد و بزرگ می‌شود. افتخارهایی که شما فرزندان مهربان، با تلاش و کوشش خود می‌آفرینید، باعث سربلندی و اعتبار من می‌شود. بزرگی و عظمت من و شما به این است که با هم، کنار هم و نگاهبان هم باشیم. در طول تاریخ، فرزندان بی شماری با من بزرگ شده اند و به یاری پروردگار دانا، افتخار آفریده اند. حتما دریافتید که مقصودم از این فرزندان عزیز، چه کسانی هستند!

آری، همه‌ی آن بزرگان علم و ادب، فرزندان من هستند؛ فرزندانی که بر شُکوه و شوکتِ وطن و من افزوده اند. ساینس هاب. من در طول تاریخ، رویدادهای بی‌شماری را دیده‌ام و بسیاری از آنها را به شکل نوشته، برایتان نگاه داشته‌ام. من شاهد دلاوری‌ها و پهلوانی‌های فرزندان خود بوده ام و شکست‌ها و پیروزی‌ها را دیده ام. گاهی دشمنان به هر سه‌ی ما (وطن، شما و من) تاخته اند؛ اما به یاری خدای بزرگ، همه با هم، همچنان پا بر جا و استواریم. گاهی با کسان دیگر، دوستی کرده ایم و پیمان محبّت، بسته ایم و با این کار بر قدرت و توان خود افزوده ایم.

بی گمان تا اینجا پی برده اید که من کیستم. آری، گمان شما درست است؛ نام من فارسی است؛ زبان فارسی. همان که اینک جلوی چشم شما روی صفحه‌ی کتاب بر سر زبانتان است.

اکنون بگذارید خودم را کمی بیشتر به شما معرفی کنم. من، چند چهره دارم: یکی آوا و صدا که در گفتار ظاهر می‌شود و شما با گوش دادن، آن را می‌فهمید. چهره‌ی دوم، «خط» است که در نوشتار آشکار می‌شود و شما به کمک چشم و از راه دیدن با آن آشنا می‌شوید و آن را درک می‌کنید.

گاهی نیز به جای گفتن و نوشتن به شکل اشاره به کار گرفته می‌شوم.

اکنون دلم می‌خواهد کمی درباره‌ی چهره‌ی دوم خودم برایتان بگویم؛ چون این چهره در طول تاریخ، گرفتار سلیقه‌ها شده و تغییرات و چندگانگی‌هایی را پیدا کرده است. هر کلمه یا واژه، پاره‌ای از پیکر من است. هر واژه، تلفظ، معنی و معمولاً یک شکل نوشتن دارد. برخی واژه‌ها یا کلمه‌ها، دو تلفظ یا دو شکل و دو یا چند معنی دارند. تلفظ و معنی را فعلاً رها می‌کنم و از شکل نوشتاری خودم برایتان نمونه‌هایی بیان می‌کنم که هر دو شکل نوشته، درست است؛ مثلا لانه‌ی پرنده یا لانه‌ی ‌پرنده، کتاب‌خانه یا کتابخانه، مهربان‌تر یا مهربانتر، گلدان‌ها یا گلدانها و… .

دوستان خوب، همان‌طور که دیدید و دقت کردید، اگر چه شیوه‌ی نوشتن این واژه ها کمی با هم فرق دارد، تلفظ و معنای آنها یکسان است و هیچ تفاوتی باهم ندارد.

من پیوسته بر زبان شما جاری هستم و با گوش، چشم، ذهن و بلکه با جانتان همراهم. شما نیز بکوشید که همواره با هم و نگاهبان میهن باشیم.

وطن، خانه‌ی شماست و من عامل پیوستگی و اتحاد همه‌ی اعضایِ این خانه‌ام. شناسنامه و سند شناخت شما در هر جای ایران و در هر گوشه‌ی جهان، زبانِ ملّی ایرانیان، یعنی زبان فارسی است.

اکبری شلدره

 جواب درک مطلب های فارسی ششم درس چهارم

1-  مقصود از آوا های دلنشین و نغمه های مهربانی چیست؟

آواهای دلنشین یعنی صدا و آهنگ‌هایی که بر دل می‌نشینند و مقصود از نغمه‌های مهربانی همان اشعار و متون زیبای ادبیات فارسی می‌باشد.

2-  چرا زبان موجودی زنده معرفی شده است؟

هر زبان فراز و فرود ها و داستانی طولانی دارد و در طول زمان می‌تواند بر سایر زبان‌ها تاثیر گذاشته و یا تاثیر بپذیرد و دستخوش تغییراتی بشود. عمر زبان حتی از عمر انسان ها بیشتر است و البته اگر از آن حفظ و نگهداری نشود می‌تواند منجر به مرگ زبان می‌شود. پس زبان، موجودی زنده است.

3-  شما چه راه هایی را برای نگاهبانی از زبان فارسی پیشنهاد می کنید؟

به کار نبردن واژه‌های زبان‌های بیگانه مانند عربی و انگلیسی به خصوص واژه هایی که هنوز در زبان پارسی جا نیفتاده‌اند و فراوان نشده‌اند. برای نمونه من در همین یک بند نوشته، از واژه‌های پارسی به جای واژه‌های عربی بهره بردم.

این سوال در درس نگارش هم به شکل دیگری پرسیده شده که می‌توانید جواب آن را در این لینک مشاهده کنید: جواب سوالات درس چهارم نگارش ششم دبستان

4-  به نظر شما، زبان فارسی چه نقشی در وحدت و یکپارچگی ملت ایران دارد؟

ایران خانه‌ی ماست و زبان ملّی و رسمیِ آن یعنی فارسی، عاملِ پیوستگی و اتحاد همه‌ی اعضایِ این خانه‌ است. وقتی اعضای خانواده به گویش‌ها و لهجه‌های هم که همان اقوام مختلف ایران هستند احترام بگذارند و در حفظ آن تلاش کنند در واقع گامی به سوی حفظ وحدت و یکپارچگی ملت ایران برداشته اند.

واژه آموزی درس چهارم فارسی ششم

یکی از نشانه‌های جمع بستن واژه ها در زبان فارسی، افزودن نشانه «ان» به پایان کلمه هاست؛ مانند:

توجّه: همیشه این‌گونه نیست که به سادگی، نشانه‌ی جمع «ان» به واژه‌ها بپیوندد و بدون هیچ تغییری، کلمه‌ی جمع ساخته شود. در برخی از واژه‌ها، تغییراتی به وجود می‌آید تا شکل جمع به دست آید. به نمونه های زیر دقت کنید:

حکایت علم و عمل 

دو کس، رنجِ بیهوده بُردند و سعیِ بی فایده کردند: یکی آن که اندوخت و نخورد و دیگر آن که آموخت و نکرد.

علم، چندان که بیشتر خوانی      چون عمل در تو نیست، نادانی

نه محقّق بُوَد نه دانشمند           چارپایی، بر او کتابی چند

آن تهی مغز را چه علم و خبر       که بر او هیزم است یا دفتر؟

گلستان سعدی، باب هشتم

معنی شعر حکایت علم و عمل 

معنی بیت اول: هر چه درس بخوانی اما به آن عمل نکنی باز هم نادان هستی.

معنی بیت دوم: مانند حیوانی که با آن کتاب حمل می‌کنند؛ که نه پژوهشگر است و نه دانشمند.

معنی بیت سوم: آن حیوان خبر ندارد که بر روی او هیزم قرار داده ای یا کتاب.

به طور کلی مفهوم این شعر این است که کتابی که فقط خوانده می‌شود بدون اینکه از آن استفاده شود و در زندگی به کار گرفته شود، مانند هیزم بی ارزش است اما اگر کسی آن را یاد بگیرد و به آن عمل کند آن موقع ارزشمند است.

از نظر سعدی، دانشمند واقعی کیست؟

دانشمند واقعی کسی است که به آموخته‌های خود عمل می‌کند.

واژه های درس چهارم فارسی ششم :

نغمه: آواز، سرود، آهنگ

فراز و فرود: بلندی و پستی

محقق: پژوهشگر

چارپا: حیوان

تهی: خالی

دفتر: کتاب

هم خانواده درس چهارم فارسی ششم:

علم: عالم، معلم، تعلیم، علیم

محقق: تحقیق، حقوق، حقیقت

اعتبار: معتبر، اعتبارات

عظمت: عظیم، معظم، تعظیم

طولانی: طول، طویل

جاری: مجری، جریان

افتخار: فخر، فاخر، مُفتَخر

تاریخ: مُورخ، مورخه، مورخین

ظاهر: مَظهر، ظاهری

خط: خُطوط، خَطّاط

شکل: اَشکال، شاکِله

کتاب: مکتوب، کُتُب، کاتِب

کلمه: کلام، مُتکلّم

درک: مَدرک، اِدراک

متضاد درس چهارم فارسی ششم:

اندک # زیاد

جاری # ساکن

ظاهر # باطن

طولانی # کوتاه

پیوسته # گسسته

شکست # پیروزی

آغاز # پایان

فراز # فرود

کلمات کلیدی: حکایت علم و عمل فارسی ششم | معنی حکایت علم و عمل فارسی ششم | متضاد درس داستان من و شما | معنی درس داستان من و شما کلاس ششم | درس چهارم فارسی ششم | جواب سوالات درس چهارم ششم